Κάμποσα χρόνια πριν, στη Σάμο, Στο λιτό, αρχονταρίκι του Αι- Γιάννη του Ελεήμονα , με το μεγάλο τζάκι και το μακρύ φιλόξενο τραπέζι, βρεθήκαμε μια φιλική παρέα, ν’ αλλάξουμε χρόνο και κουβέντες. Στο ξυλόφουρνο της αυλής σιγοψήνονταν ένα αγριολαγός γεμιστός με ρύζι και μυρωδικά, κι’ άλλα διάφορα λαχταριστά κι ασυνήθιστα. Πρωτοχρονιάτικη νυχτερινή αναμονή ,σε μοναστήρι του 1867 χτισμένο πάνω σε ερείπια αρχαίας μονής, είναι σπάνια τύχη. Κι’ όταν άρχισε η πρόποση μ’ ένα μπαγλαμά κι’ ένα λαούτο, ξέραμε όλοι, πως θα το ξημερώναμε εν χορδαίς και οργάνοις. Τέτοιες ώρες, ,ακόμα κι’ ο Αι- Γιάννης παίζει το βυζαντινό κανονάκι του, και τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει αυτή τη χωμάτινη καρδιά, απ’ το να ραγίσει ή να κελαηδήσει σα νεροσφυριχτράκι.
Σ’ αυτό το Σαμιακό τοπίο, ο άνεμος δεν κουράστηκε τρείς χιλιάδες πρωτοχρονιές τώρα, να φυσά το σουραύλι του , ολόγυρα απ’ το κάτεργο, τον μαύρο βράχο του κολπίσκου , και να φουσκώνει πανιά στα περαστικά πλεούμενα της ιστορίας. Στην ακτή, έχουν ξεβραστεί σπαράγματα αρχαίων ναυαγίων, πηδάλια Βυζαντινών δρομώνων ,σανίδες πειρατικών, τσακισμένα αρμαμέντα του αγώνα. Έχουν αράξει προσφυγικά ιστιοφόρα του 22, κι’ έχουν αποπλεύσει καϊκια πολιτικών εξορίστων .Τώρα δένουν κάβους σύγχρονα ψαράδικα, και φουσκωτά βομβαρδισμένων προσφύγων. Κι’ όλη τούτη η μακραίωνη κίνηση και ζωή, με συμφορές, θλίψη, θριάμβους, πολέμους, και ειρηνική χαρά, συμπυκνωμένη στην αύρα του τοπίου, στις κλίμακες των μουσικών οργάνων, και στη στιχουργία των τραγουδιών και της ποίησης.
Στη τράπεζα των παλιών καλογήρων, τα όργανα, άρχισαν νωρίς. Τα ρεμπέτικα εναλλάσσονταν. Κατοχικά, Σμυρναίϊκα, περιθωριακά, ερωτικά. Τι όμορφα που τα είπε σε συνέντευξή του ο Χατζηδάκης τα σχετικά με τα τραγούδια που ακούγαμε πρωτοχρονιάτικα.
<< Το ρεμπέτικο τραγούδι είναι γνήσια ελληνικό. Μοναδικά ελληνικό. Ποιά μουσική μας μπορεί να ισχυριστεί σήμερα ότι βρίσκεται πέρα απ’ το βυζαντινό μέλος, και πέρα απ’ το δημοτικό τραγούδι? >>
Δώδεκα παρατέταρτο , στο πανοραμικό πλάτωμα της ανηφόρας , στοιβάζαμε κλαδιά και αγκαθόθαμνους, για τη φωτιά του μεσονυχτίου. Δώδεκα ακριβώς, δυό καράβια διέσχιζαν το μπουγάζι, ολοφώτιστα, σφυρίζοντας παρατεταμένα. Η φωτιά μας είχε θεριέψει, και οι πυρσοί που άναψαν άντρες της παρέας διαγράφοντας κυκλικές τροχιές στον αέρα, πήραν απάντηση από δυνατό προβολέα του ενός καραβιού, που αναβόσβηνε, σήματα Μορς. Κάποιος της παρέας, ανάγνωσε τη φράση << Καλή Χρονιά.>> Κι’ όταν χώνεψε η φρυκτωρία μας, στη τράπεζα, με τα μισοτελειωμένα πιάτα, η ευφρόσυνη διάθεση και το τραγούδι, έφτανε μέχρι τα κοντινά μικροσπήλαια του μοναστηριού, κάνοντας τα οστά των κεκοιμημένων μοναχών να σκιρτούν, για τη συνέχιση της ζωής, στα ερημικά τους μετερίζια. Το ξημέρωμα, ο Αι- Βασίλης αθέατος ,τελούσε τη καταδική του λειτουργία στον Αι- Γιάννη . Μπαίνοντας για το άναμμα των καντηλιών, αναπόλησα τη τελετουργία, με παπά και ψάλτες στην ενορία μου. Εκείνη τη λειτουργία τη βγαλμένη απ ’τη καρδιά της αρχαίας τραγωδίας των Ικέτιδων, όπου οι ύμνοι του Ρωμανού, ψάλλονται στη κλίμακα και τη γλώσσα των τυραγνησμένων γενεών, της πικρής πατρίδας. Το ίδιο και τα ρεμπέτικα, τα δημοτικά, και τα ζεϊμπέκικα της ελληνικής ψυχής. Η μουσική και τα τραγούδια μας είναι μια απόδειξη ότι ο Θεός υπάρχει. Για μερικούς, όσο μονάχα παίζουν τα βιολιά και τα λαούτα. Για άλλους, ακόμα και στη σιωπή, και στη χαρμολύπη, και στη δόξα της κάθε ανατολής της καινούριας μέρας. Καλή χρονιά.
Έλσα Χίου
Δημοσιεύτηκε στο 2ο-3ο τεύχος του περιοδικού: «Κέφαλος - Το Λογοτεχνικό Περιοδικό της Κεφαλονιάς», στη στήλη: «Ο μικρός παραμυθάς».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου